KHAI THÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA VẬT THỂ VÀ PHI VẬT THỂ VÀO DẠY VÀ HỌC HỌC PHẦN THỰC HÀNH HƯỚNG DẪN DU LỊCH

Thứ năm - 23/03/2017 01:46
Chí Linh là một vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi đây nhiều nhà quân sự tài ba đã chọn để đóng quân và phòng ngự như vua Lê Đại Hành, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; đây cũng là nơi được các danh nhân tìm về để tìm thấy sự bình yên như thầy giáo Chu Văn An, danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi… Chính điều này đã để lại cho Chí Linh nhiều di tích lịch sử có giá trị, trong đó không thể không kể đến cụm di tích đền Cao xã An Lạc, thị xã Chí Linh, Hải Dương.
        Tọa lạc trên địa bàn có nhiều di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Khoa Du lịch & Ngoại ngữ trường Đại học Sao Đỏ có nhiều lợi thế để nâng cao kiến thức và rèn luyện kỹ năng hướng dẫn cho sinh viên. Với cụm di tích đền Cao sinh viên có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về hệ thống các đền, lễ hội và những phong tục nghi lễ mà chỉ nơi đây mới có.
Cụm di tích đền Cao gồm 4 ngôi đền: đền Cao, đền Cả, đền Bến Tràng và đền Bến Cả, thờ năm anh em họ Vương. Có thể nói cụm di tích nằm ở vị trí đắc địa, là nơi tụ phúc, tụ linh, với bố cục không gian mang tính chuẩn mực trong truyền thống của người Việt. Với không gian xa là hệ thống các núi thuộc dãy núi Voi trong thế rồng cuộn, hổ ngồi, bao bọc xung quanh, có tác dụng che chắn, bảo vệ cho công trình di tích.Gần hơn là dòng Nguyệt Giang hiền hòa, thả dần độ cao, luồn lách giữa những triền đồi bát úp, ôm gọn dải đất phù sa cổ rồi mới thong thả đổ ra sông Cái.
        Trong 4 ngôi đền đó thì đền Cao có vị trí đặc biệt hơn cả. Đền Cao thờ Thiên Bồng Đại tướng quân Vương Đức Minh. Đền có mặt bằng tổng thể kiến trúc chữ Tam (三), bao gồm: Tiền tế, Trung từ và Hậu cung. Kiến trúc của đền mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn. Hiện trong gian Hậu cung của đền vẫn còn lưu giữ được nhiều di vật có giá trị như Ngọc phả, văn tế, sắc phong… Đền Bến Tràng là một ngôi đền có quy mô tương đối nhỏ với kiến trúc kiểu chữ Đinh (丁) gồm Tiền tế và Hậu cung. Đền là nơi thờ Vương Đức Xuân với tước phong Dực Thánh Linh Ứng Đại vương.Trong đền hiện vẫn còn lưu giữ được một chiếc mũ đồng tượng trưng cho ngài. Không giống như các ngôi đền khác, đền Bến Cả là một ngôi đền lộ thiên mà nhân dân vẫn quen gọi là đền trần, với hệ thống tường có trang trí hoa văn bao quanh. Ở chính giữa khu vực này là hai sập thờ đá lớn, trên có bát hương, cây đèn, khám… bằng đá giáp. Đây được coi là gian cung cấm của đền Bến Cả. Đền thờ Anh Vũ Dũng Lược đại vương Vương Đức Hồng.Đền Cả với kiến trúc kiểu chữ Đinh bao gồm 3 gian Tiền tế, 1 gian Trung từ  và 1 gian Hậu cung. Đền là nơi thờ Đào Hoa Trinh Thuận Công chúa và Liễu Hoa Linh Ứng Công chúa tức 2 bà Vương Thị Đào và Vương Thị Liễu. Bên cạnh đền là ngôi chùa cổ có tên là chùa Hưng Khánh.
        Lễ hội cụm di tích đền Cao hiện nay diễn ra từ ngày 23đến ngày 30 tháng Giêng hàng năm, về cơ bản vẫn giữ được nghi lễ và trò chơi dân gian xưa. Tuy nhiên, điều mà thu hút khách thập phương đến đây tham dự vẫn là những tập tục mà chỉ nơi đây mới có. Chẳng biết tự khi nào nhưng đã từ lâu lắm rồi người dân nơi đây vẫn truyền tụng nhau rằng “Biết không nói, không biết không hỏi” hay “không được mở khám thờ” nên gian cấm các đền thuộc cụm di tích đền Cao là cả một sự bí ẩn mà người đời không ai được biết, trừ cụ trùm và 5 ông quan đám.
        Bên cạnh đó tục thắp hương và một số nghi thức khác cũng mang nét kỳ bí tạo nên “tính thiêng” của cụm di tích đền Cao. Đó là khi thắp hương nhất thiết phải là hương đen và thắp 9 nén tại đền Cả và đền Cao, hai đền còn lại là đền Bến Tràng, đền Bến Cả và đình chỉ thắp 5 nén. Theo như các cụ truyền lại thì thắp 5 nén vì tương ứng với chữ “sinh”; còn ở đền Cả và đền Cao thì do có thờ cả sắc nên thắp 9 nén. Có thể thấy, dù 5 hay 9 nén thì vẫn ứng với chữ “sinh” - một chữ được cho là tốt lành nhất trong 4 quy luật của con người “sinh, lão, bệnh, tử”. Đặc biệt khi đốt hương sẽ đốt bằng tay phải nhưng cắm hương cắm bằng tay trái bởi tay phải là tay thuận của con người sẽ làm nhiều việc và không sạch bằng tay trái. Người ta sử dụng hương đen để thắp cũng bởi đây là loại hương làm từ củ hương bài, chay tịnh và không có tạp chất nào khác.
Trang phục và cách xưng hô giữa các quan đám cũng phải tuân thủ một cách nghiêm ngặt. Đó là khi làm lễ tế và rước Thánh vào ngày hội chính thì ông trùm và 5 ông quan đám phải mặc áo thụng đen, mũ tế nhưng ngày thường khi ra đền hay vào ngày sóc và ngày vọng hàng tháng làm lễ xong, trên đường đi từ đền này sang đền khác cụ trùm và quan đám phải mặc áo nâu đỏ và đội nón. Điều đặc biệt là trong cách xưng hô của các quan đám cũng thường gọi là “chị - em” theo thứ tự: Đền Cả, đền Cao, đền Bến Tràng và đền Bến Cả.
        Cũng tại cụm di tích này hàng năm vào gày 15 tháng 10 có lễ tế cáo mang hàm nghĩa nhờ ơn con Cáo mà cụ tổ Thập nhị gia tiên được sống, từ đó sinh ra 12 dòng họ gồm:Dương, Mạc, Phạm, Đào, Cao, Lỗ, Nguyễn, Đỗ, Hoàng, Bùi, Lê, Tạ.Vì thế ngày này còn được coi là ngày giỗ tổ họ.
        Với những giá trị về văn hóa vật thể và phi vật thể như trên cụm di tích đền Cao là nơi lý tưởng để sinh viên ngành Việt Nam học chuyên ngành Hướng dẫn du lịch tìm hiểu về hệ thống di tích, nghi lễ, phong tục và rèn luyện kĩ năng hướng dẫn. Đồng thời với lợi thế có nhiều di tích ngay trên địa bàn Chí Linh sinh viên có thể kết hợp nhiều điểm khác nhau tạo thành tuyến du lịch để rèn luyện kỹ năng và nâng cao kiến thức ngày một hoàn thiện hơn./.

Tác giả bài viết: Nguyễn Thị Hương Huyền

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Nghiên cứu trao đổi
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập12
  • Hôm nay1,197
  • Tháng hiện tại27,928
  • Tổng lượt truy cập559,282
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây