DU LỊCH HÀ GIANG VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ- XÃ HỘI VÀ AN NINH QUỐC PHÒNG

Thứ hai - 26/09/2016 23:55

DU LỊCH HÀ GIANG VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ- XÃ HỘI VÀ AN NINH QUỐC PHÒNG
Nguyễn Thị Thảo 
Tóm tắt: Hà Giang –  nơi thể hiện đầy đủ và tập trung về đất nước con người Việt Nam. Thiên nhiên  đa dạng, có nhiều nét độc đáo mang sắc thái của cảnh quan nhiệt đới gió mùa ẩm. Bên cạnh đó, sự đa dạng về các tộc người cũng như phong tục tập quán nơi đây đã tạo những điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch, thu hút đông đảo khách du lịch trong nước và quốc tế.Tuy nhiên trong bối cảnh kinh tế - xã hội của tỉnh còn có những khó khăn, hạn chế, hoạt động du lịch còn chủ yếu dựa vào tự nhiên. Kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của tỉnh. Giải pháp đặt ra là phải khắc phục được những hạn chế và phát huy lợi thế về tài nguyên, phấn đấu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Hà Giang trong giai đoạn sắp tới.                           

MỞ ĐẦU
            Hà Giang là tỉnh miền núi biên giới, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng và đối ngoại của cả nước. Là tỉnh có nhiều lợi thế về tài nguyên sinh thái tự nhiên và nhân văn để phát triển đa dạng các loại hình du lịch. Để đẩy mạnh phát triển, nâng cao sức cạnh tranh, khai thác, sử dụng hiệu quả tiềm năng và phát huy lợi thế về tài nguyên du lịch, Hà Giang rất cần sự quan tâm của Trung ương và thực hiện đồng bộ các giải pháp.
1. Những thế mạnh của Hà Giang trong phát triển du lịch
            Là  tỉnh miền núi, biên giới cực Bắc của Tổ quốc, Hà Giang có vị trí chiến lược hết sức quan trọng về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và phát triển du lịch. Phía Tây Bắc giáp Trung Quốc - thị trường lớn của du lịch Việt Nam, đồng thời là điểm kết nối quan trọng của vòng cung du lịch Đông- Tây Bắc.  
             Nằm trong vùng Trung du miền núi phía Bắc, Hà Giang có sự tương đồng chung về các đặc điểm tự nhiên và văn hóa dân tộc so với các tỉnh trong vùng như Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang, Cao Bằng, v.v. Đây là yếu tố tạo nên tính trùng lặp về sản phẩm du lịch ở cùng một vùng du lịch, tiêu biểu như vùng đồng bằng sông Cửu Long, vùng núi phía Bắc, vùng Tây Nguyên, v.v. nếu như các địa phương trong vùng không xác định được những lợi thế so sánh của mình để xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch mang tính đặc thù thì tình trạng trùng lặp sản phẩm giữa các địa phương trong vùng sẽ là điều tất yếu và kết quả sẽ dẫn đến sự hạn chế về tính hấp dẫn du lịch của cả vùng nói chung, đặc biệt đối với những địa phương có điều kiện tiếp cận không thuận lợi từ trung tâm phân phối khách. Phát triển du lịch Hà Giang cũng không phải là ngoại lệ.
             Khi lựa chọn Hà Giang là điểm đến, khách du lịch  thường có ý niệm về một tỉnh miền núi với khí hậu  mát mẻ, cảnh quan núi rừng hùng vĩ và giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của khoảng 20 dân tộc, đặc biệt là các dân tộc H’Mông, Tày, Dao, Nùng, Lô Lô, Pu Péo, Giáy… Nhận thức này cũng đồng nghĩa với việc khách du lịch sẽ có xu hướng lựa chọn những điểm đến du lịch khác ở vùng núi phía Bắc có điều kiện tiếp cận thuận lợi hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cần làm rõ những lợi thế so sánh của du lịch Hà Giang trên nền những đặc điểm chung về tự nhiên và văn hóa của vùng núi phía Bắc để xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù thu hút khách du lịch đến với Hà Giang.
            Hà Giang nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm song do địa hình cao nên mang nhiều sắc thái của khí hậu ôn đới. Do đặc điểm địa hình và vị trí địa lý, Hà Giang là điểm đến ít có những hình thái cực đoan về khí hậu song đây lại là địa phương được xem là “khô hạn” nhất ở vùng núi phía Bắc.
            Trong khi tính “ôn hòa” của khí hậu Hà Giang so với các địa phương trong vùng núi Tây Bắc và các địa phương vùng núi Đông Bắc sẽ là yếu tố thuận lợi để tổ chức hoạt động du lịch thì tính chất “khô hạn” khá cực đoan của khí hậu trên nền địa hình núi đá, mặc dù gây rất nhiều khó khăn cho phát triển nông nghiệp cũng như cuộc sống người dân lại được xem là điều kiện thuận lợi để tổ chức loại hình du lịch thể thao - mạo hiểm cho những du khách ưa thích khám phá, trải nghiệm sự khắc nghiệt của thiên nhiên để khẳng định bản thân cũng như trải nghiệm các giá trị cảnh quan, đa dạng sinh học của hệ sinh thái khô hạn trên vùng núi cao này. Chính vì vậy đây được xem là “lợi thế so sánh” của du lịch Hà Giang cần được nghiên cứu đầy đủ để tạo sự khác biệt nhằm thu hút khách du lịch.
            Cao nguyên đá Đồng Văn được công nhận là Công viên địa chất Toàn cầu vào năm 2010. Đây là một trong những vùng đá vôi đặc biệt, chứa đựng những dấu ấn tiêu biểu về lịch sử phát triển vỏ Trái Đất, những hiện tượng tự nhiên, cảnh quan đặc sắc về thẩm mỹ, tính đa dạng sinh học cao và truyền thống văn hóa lâu đời của cộng đồng cư dân bản địa như các dân tộc Mông, Lô Lô, Pu Péo, Dao.
            Với những giá trị địa chất, sinh thái và văn hóa bản địa mang tính toàn cầu, cao nguyên đá Đồng Văn thực sự là lợi thế đặc biệt của du lịch Hà Giang không chỉ so với các địa phương vùng núi phía Bắc mà còn với các địa phương khác trong cả nước. Lợi thế quan trọng này cần được nghiên cứu một cách đầy đủ làm căn cứ cho việc xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù có tính cạnh tranh cao không chỉ mang tính địa phương của du lịch Hà Giang mà còn mang tính vùng và quốc gia.
            Hà Giang với điểm đến cực Bắc của đất nước tại Lũng Cú, huyện Đồng Văn sẽ là một trong bốn địa phương trong cả nước là Khánh Hòa (với điểm cực Đông trên đất liền tại Mũi Đôi thuộc bán đảo Hòn Gốm, xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh), Điện Biên (với điểm cực Tây tại cột mốc biên giới quốc gia A Pa Chải, xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé) và Cà Mau (với điểm cực Nam tại Mũi Rạch Tàu, huyện Ngọc Hiển) có được lợi thế này đứng từ góc độ du lịch.
            Địa hình núi cao của Hà Giang với nhiều đỉnh cao tiêu biểu như Tây Côn Lĩnh (2.419m), Kiều Liêu Ti (2.402m), v.v. được xem là khá đặc thù đại diện cho địa hình núi cao vùng núi phía Bắc. Địa hình núi chia cắt với độ dốc khá lớn, đặc biệt là ở khu vực phía Bắc tạo nên những cảnh quan hùng vĩ vào loại bậc nhất ở Việt Nam. Tiêu biểu là trải nghiệm cảnh quan hùng vĩ từ đèo Mã Pì Lèng chạy trên đường Hạnh Phúc đem lại cho du khách những cảm xúc không thể có ở bất cứ nơi nào khác ở các địa phương vùng núi phía Bắc nói riêng và ở Việt Nam nói chung.
            Chính vì vậy địa hình núi cao chia cắt được xem là lợi thế so sánh của du lịch Hà Giang cần được khai thác để phát triển du lịch thể thao mạo hiểm, du lịch khám phá trải nghiệm thiên nhiên vốn đang được du khách phương Tây, đặc biệt là du khách trẻ ưa chuộng.
             Do đặc điểm về vị trí địa lý và địa hình hiểm trở, Hà Giang là một trong số ít các địa phương trong cả nước còn ít chịu sự tác động của các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả là nhiều giá trị về tự nhiên như cảnh quan, hệ sinh thái, v.v. và văn hóa dân tộc như các lễ hội, sinh hoạt truyền thống (tiêu biểu là chợ tình Khâu Vai), kiến trúc công trình (tiêu biểu là nhà cổ Vua Mèo, nhà đất, tường đá), v.v.còn được bảo tồn khá nguyên vẹn gần với những giá trị gốc. Và đây chính là lợi thế so sánh của Hà Giang bởi một trong những mục đích du lịch là được khám phá, trải nghiệm những giá trị nguyên bản về tự nhiên và văn hóa của điểm đến.
             Hà Giang là địa phương đi sau so với nhiều địa phương trong phát triển du lịch, vì vậy đây chính là lợi thế quan trọng, là yếu tố thuận lợi để thu hút khách, tạo lợi thế cạnh tranh đối với những sản phẩm du lịch cùng loại
            Lễ hội chọi dê: loài dê được người dân địa phương coi là biểu tượng của sự dũng mãnh, chinh phục đỉnh cao, bản năng sinh tồn ở vùng núi. Chính vì vậy lễ hội chọi dê từ lâu đã được hình thành ở Hà Giang, đặc biệt ở các những khu vực có truyền thống nuôi dê như ở Lũng Cú, Lũng Táo, Sính Lủng, Ma Lé. Đây là lễ hội diễn ra vào mùa xuân và được xem là “đặc sản” của Hà Giang
            Lễ hội hoa tam giác mạch: loài hoa mọc tự nhiên trên các mỏm núi đá, ven theo các cung đường đi đến các điểm du lịch, tạo ra sức hấp dẫn cho du khách khi đến với mảnh đất này
            Cửa khẩu Thanh Thuỷ được Thủ tướng chính phủ phê duyệt thành cửa khẩu Quốc tế, đó là một thế mạnh để phát triển loại hình du lịch biên mậu. Hiện nay cơ sở hạ tầng của cửa khẩu Thanh Thuỷ đang được đẩy nhanh tiến độ xây dựng như các khu liên hợp, khu chế xuất. Các cửa khẩu phụ đã được quy hoạch để đầu tư nâng cấp và công nhận là cửa khẩu song phương trong tương lai.
            Hệ thống chợ, đặc biệt là các chợ cửa khẩu, chợ trong khu kinh tế của khẩu, chợ các xã biên giới đã và đang được đầu tư nâng cấp tạo điều kiện cho phát triển du lịch, tăng thêm sức hấp dẫn cho các điểm đến du lịch ở Hà Giang.
            Trên cơ sở những lợi thế đã so sánh, Hà Giang có nhiều tiềm năng để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Tuy nhiên trong bối cảnh kinh tế - xã hội còn khó khăn thì việc phát triển du lịch còn gặp không ít những rào cản, những bất cập cần phải giải quyết.
2. Những khó khăn của du lịch Hà Giang trong bối cảnh kinh tế- xã hội hiện tại
            Ngành du lịch tỉnh Hà Giang đã có những bước đi vững chắc, tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển, nhất là ngành dịch vụ - một ngành được coi là có tốc độ phát triển nhanh nhất hiện nay. Tuy nhiên, việc đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch trong những năm qua còn hạn chế so với tiềm năng du lịch của tỉnh. Các dự án đầu tư chủ yếu được  trích từ ngân sách nhà nước, sự tham gia của các doanh nghiệp du lịch còn hạn chế, nhỏ lẻ.
            Trên cơ sở Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch, tỉnh Hà Giang đã xác định đầu tư định hướng phát triển các sản phẩm đặc thù có thế mạnh trên cơ sở khai thác hợp lý tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn. Tuy nhiên, theo đánh giá sơ bộ, phần lớn tài nguyên du lịch ở Hà Giang vẫn còn ở dạng tiềm năng, chưa được khai thác.
 Bên cạnh việc phát triển sản phẩm hàng hóa, góp phần làm tăng sức hấp dẫn của các điểm đến du lịch  như: Hàng thủ công truyền thống gắn với các bản dân tộc, các đặc sản tự nhiên và ẩm thực, dược liệu. Quy hoạch các vùng chuyên canh về cây, hoa,... để góp phần làm tăng khả năng chi tiêu của khách thì lại chưa có nhiều và chưa mang tính đặc thù.
             Hoạt động du lịch còn chủ yếu dựa vào tự nhiên. Kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của tỉnh, phát triển nhưng vẫn ẩn chứa nhiều nguy cơ, thiếu bền vững, thiếu sự đầu tư trọng điểm và đồng bộ, số lượng dự án đã triển khai và đi vào hoạt động còn ít, hiệu quả chưa cao. Sản phẩm hàng hóa chưa đa dạng phong phú, chất lượng nguồn nhân lực còn thiếu và yếu; cơ sở lưu trú, khách sạn, nhà hàng chưa đáp ứng nhu cầu, kém tính cạnh tranh,... Bên cạnh đó công tác quảng bá và xúc tiến du lịch còn nhiều khó khăn, các doanh nghiệp chưa mạnh dạn trong đầu tư phát triển du lịch
            Các cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển du lịch chỉ mới hỗ trợ cho loại hình du lịch cộng đồng chứ chưa áp dụng cho các đối tượng khác. Rồi doanh nghiệp còn gặp khó khăn vay vốn vay ưu đãi.
            Lũ quét, sạt lở đất vào mùa mưa luôn tiềm ẩn, làm giảm số lượng khách du lịch muốn đến Hà Giang vào thời điểm này.
            Khả năng phục vụ cũng như chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, chưa nhạy bén, linh hoạt nên vào mùa cao điểm công tác phục vụ và đón tiếp còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến tâm lí của khách du lịch.
3. Những giải pháp để khắc phục những hạn chế và phát huy lợi thế về tài nguyên cho phát triển du lịch tỉnh Hà Giang
            Trên cơ sở thực trạng phát triển du lịch Hà Giang trong mối quan hệ với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương cũng như trong mối quan hệ với phát triển du lịch của vùng du lịch Trung du và miền núi phía Bắc, bước đầu có thể đưa ra một số giải pháp mang tính gợi ý để có thể khắc phục những hạn chế và phát huy có hiệu quả những lợi thế so sánh của du lịch Hà Giang bao gồm:
            Nâng cao nhận thức của các bên tham gia vào phát triển du lịch Hà Giang, đặc biệt là các nhà quản lý, doanh nghiệp về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc phát huy các lợi thế so sánh của du lịch Hà Giang để nâng cao sức hấp dẫn và tính cạnh tranh của điểm đến, qua đó có thể tạo được những bứt phá cho du lịch Hà Giang trong giai đoạn phát triển mới. 
            Triển khai tổ chức nghiên cứu để làm rõ hơn những lợi thế về tài nguyên du lịch; tính nhạy cảm dễ bị biến đổi của những lợi thế này trước tác động của các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có cả hoạt động du lịch. Đây là căn cứ khoa học để xác định mức độ ưu tiên đối với việc khai thác các lợi thế so sánh cũng như những vấn đề cần quan tâm, đặc biệt là quản lý điểm đến theo “sức chứa”, hạn chế những tác động tiêu cực của du lịch đến môi trường, văn hóa bản địa và đời sống của người dân do sự tập trung quá đông khách du lịch cũng như sự tăng giá dịch vụ sinh hoạt, đặc biệt trong các mùa du lịch và các sự kiện mà nhiều điểm du lịch trong vùng hiện đang phải đối mặt trong đó Sa Pa được xem là ví dụ điển hình.
            Chú trọng nghiên cứu đề xuất những sản phẩm du lịch đặc thù được phát triển dựa trên việc phát huy những lợi thế so sánh bước đầu đã được định vị. Đây được xem là phương thức tốt nhất để có thể phát huy được lợi thế so sánh cho phát triển du lịch Hà Giang.
            Tăng cường hỗ trợ của nhà nước đối với phát triển hạ tầng du lịch Hà Giang, đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá, truyền thông về du lịch. Đây sẽ yếu tố đột phá góp phần quan trọng để khai thác/phát huy các lợi thế so sánh để phát triển du lịch Hà Giang ở một tầm cao mới, tương xứng với tiềm năng và vị thế của mình./.
            Đối với Hà Giang cần phát huy lợi thế đặc biệt của Cao nguyên đá như hình thành “văn hóa đá” trên cơ sở làm nổi bật nét đẹp tự nhiên với các nét văn hóa độc đáo của các dân tộc. Việc tăng cường liên kết giữa các địa phương Đông Bắc - Tây Bắc hay kết nối với Trung Quốc cần sự hợp tác, phối hợp giữa các bên để hình thành tour tuyến, đưa ra những sản phẩm du lịch độc đáo...
            Xây dựng cơ chế chính sách  phù hợp và phải tính đến lợi ích của người dân, doanh nghiệp, đồng thời có cơ chế quản lý bảo vệ, bảo tồn và phát huy những giá trị thiên nhiên, văn hóa truyền thống
            Xây dựng được sản phẩm du lịch đặc thù, tạo lợi thế cạnh tranh, thu hút khách du lịch. Đây là yếu tố quan trọng thúc đẩy đầu tư, đặc biệt là đầu tư từ xã hội cho phát triển các sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh cao dựa trên những lợi thế so sánh của du lịch Hà Giang.
            Để có thể khai thác tối đa tiềm năng du lịch của tỉnh hướng tới sự phát triển bền vững của các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch trong giai đoạn cạnh tranh hiện nay, ngành du lịch và các đơn vị kinh doanh trên địa bàn cần nỗ lực nhằm duy trì và phát triển hoạt động du lịch. Đặc biệt cần tạo ra chất lượng dịch vụ tốt nhất với giá cả hợp lý nhất. Tuy nhiên, để làm được điều đó, trong khi nền kinh tế của tỉnh còn gặp nhiều khó khăn, doanh nghiệp du lịch chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ thì sự liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp cũng như các địa phương trong tỉnh là một trong những giải pháp quan trọng cần được thực hiện một cách có hiệu quả. Cần tìm ra các điểm yếu, thế mạnh để bổ sung, tương trợ lẫn nhau trong quá trình hoạt động. Đồng thời, cần linh hoạt trong việc tìm kiếm các đối tác trong và ngoài nước.
            Trong bối cảnh phát triển du lịch hiện nay, cùng với việc liên kết giữa các địa phương, cần đẩy mạnh việc liên kết giữa các đơn vị kinh doanh du lịch trong và ngoài tỉnh. Bởi xu thế liên kết đa phương, song phương giữa các doanh nghiệp tham gia hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh được xác định là hết sức quan trọng, tạo ra khả năng cạnh tranh cho các bên tham gia, đồng thời tạo ra sự đoàn kết trong môi trường kinh doanh. Ngoài ra, cần hình thành các mạng lưới, hiệp hội kinh doanh du lịch nhằm xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm để có thể cùng nhau thành công trên thị trường
            Giáo dục ý thức trách nhiệm và chia sẻ lợi ích với cộng đồng dân cư địa phương sẽ là giải pháp vô cùng quan trọng, giúp cho du lịch Hà Giang phát triển bền vững, đem lại hiệu quả kinh tế cao và có đóng góp rất lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn tiếp theo
KẾT LUẬN
            Du lịch Hà Giang đang đứng trước những cơ hội phát triển mới. Hoạt động Du lịch tỉnh Hà Giang đã đạt được những kết quả khá nổi bật, xác định được phát triển ngành du lịch theo hướng bền vững; công tác quản lý nhà nước, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng sản phẩm, liên kết phát triển du lịch, quảng bá xúc tiến du lịch... được đổi mới cả về hình thức và nội dung. Có thể nói, ngành du lịch tỉnh Hà Giang đã có những bước đi vững chắc, tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển, nhất là ngành dịch vụ - một ngành được coi là có tốc độ phát triển nhanh nhất hiện nay.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. UBND tỉnh Hà Giang, 2015, Báo cáo tham luận tại Hội thảo phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hà Giang trong mối liên kết vùng Đông Bắc và Tây Bắc.

2. UBND tỉnh Hà Giang, 2016. Báo cáo Khái quát kinh tế - xã hội tỉnh Hà Giang định hướng phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 và các năm tiếp theo.

3. Nguyễn Minh Tuệ, 2010, Địa lý du lịch Việt Nam, NXB Giáo dục

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Nghiên cứu trao đổi
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập2
  • Hôm nay924
  • Tháng hiện tại17,518
  • Tổng lượt truy cập582,338
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây